Przetrwały przewód tętniczy – zagadnienie nie tylko dla pediatrów

1 Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Polska
2 Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Polska
3 Oddział Noworodków z Pododdziałem Intensywnej Terapii Noworodka, Szpital Wojewódzki nr 2 im. św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie. Kierownik Oddziału: dr n. med. Ewa Homa
Adres do korespondencji: Michał Jędrzejek, ul. Lwowska 60, 35-301 Rzeszów, Polska, tel.: +48 691 399 392, e-mail: michaljedrzejek@gmail.com

Pediatr Med Rodz Vol 10 Numer 3, p. 291–305
DOI: 10.15557/PiMR.2014.0032
STRESZCZENIE

Przewód tętniczy jest strukturą krążenia płodowego, która zapewnia łączność pomiędzy dużymi pniami tętniczymi i tym samym warunkuje przepływ krwi z pnia płucnego do aorty z ominięciem krążenia płucnego. Podczas przełomu hemodynamicznego dochodzi do funkcjonalnego, a następnie strukturalnego zamknięcia przewodu tętniczego i zmiany krążenia płodowego na krążenie typu dorosłego. Zdarza się jednak, że po porodzie nie dochodzi do fizjologicznej degeneracji przewodu – mówimy wtedy o przetrwałym przewodzie tętniczym, który stanowi około 10% wad wrodzonych serca. Wada ta może przebiegać bezobjawowo lub manifestować się zaburzeniami, głównie ze strony układu krążeniowo-oddechowego, ale także innych narządów. Typowym objawem klinicznym jest charakterystyczny szmer ciągły, zwany maszynowym. Występowanie i nasilenie objawów zależy przede wszystkim od wielkości przecieku krwi przez przewód, a także od wieku pacjenta. Do najważniejszych powikłań przetrwałego przewodu tętniczego należą bakteryjne zapalenie wsierdzia oraz utrwalone nadciśnienie płucne. Leczenie polega na definitywnym zamknięciu przewodu. W pierwszych tygodniach po narodzinach możliwe jest zamknięcie farmakologiczne z wykorzystaniem inhibitorów cyklooksygenazy (indometacyna, ibuprofen). Możliwe jest również zabiegowe zamknięcie przetrwałego przewodu tętniczego z wykorzystaniem technik kardiologii interwencyjnej (przezskórnie) lub kardiochirurgii (operacyjnie bądź małoinwazyjnie z zastosowaniem wideotorakoskopii). Sytuacją szczególną są złożone wady anatomiczne serca, w których postnatalnie drożny przewód tętniczy pełni zupełnie odmienną, dobroczynną funkcję – są to tzw. wady przewodozależne. Postępowanie u takich pacjentów ma na celu przede wszystkim utrzymanie drożności ductus arteriosus, warunkuje on bowiem utrzymanie prawidłowego przepływu krwi. Znane są także rzadkie przypadki, w których dochodzi do przedwczesnego (prenatalnego) zamknięcia przewodu tętniczego, co może prowadzić do niewydolności krążenia płodowego.

Słowa kluczowe: wady wrodzone serca, przetrwały przewód tętniczy, przeciek lewo-prawy, wady serca przewodozależne, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego