2020, Vol 16, No 3
N-acetylocysteina w praktyce klinicznej – właściwości, zastosowanie, działania niepożądane
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 243–246
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0044
STRESZCZENIE

N-acetylocysteina to prosty związek organiczny o właściwościach przeciwutleniających i mukolitycznych. Obecnie jest podstawowym lekiem stosowanym w zatruciu paracetamolem. Przed wprowadzeniem acetylocysteiny przedawkowanie paracetamolu wiązało się z wysoką śmiertelnością z powodu ostrej niewydolności wątroby. Dzięki właściwościom przeciwutleniającym acetylocysteina chroni wątrobę przed uszkodzeniem toksycznymi metabolitami paracetamolu, utrzymując odpowiednie stężenie glutationu. Acetylocysteina znajduje zastosowanie również w infekcjach z towarzyszącym nadmiarem gęstej wydzieliny w drogach oddechowych. Mechanizm działania pochodnych cysteiny polega na rozszczepianiu mostków dwusiarczkowych między makrocząsteczkami obecnymi w śluzie, co prowadzi do zmniejszenia lepkości śluzu. Badania kliniczne wykazały, że N-acetylocysteina odgrywa ważną rolę w łagodzeniu kaszlu przez eliminację śluzu z dróg oddechowych. Dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym może również zapobiegać rozwojowi nefropatii indukowanej kontrastem. Dowiedziono, że stosowanie profilaktycznych dawek acetylocysteiny dzień przed podaniem i w dniu podania środka kontrastowego jest skutecznym sposobem zapobiegania wystąpieniu nefropatii pokontrastowej u chorych z przewlekłą niewydolnością nerek. Związek ten może także modulować procesy patofizjologiczne, które biorą udział w wielu zaburzeniach psychicznych i neurologicznych. Opisano korzystne dowody skuteczności acetylocysteiny w zaburzeniach psychicznych, takich jak autyzm, schizofrenia, choroba Alzheimera, uzależnienia od środków psychoaktywnych czy choroba afektywna dwubiegunowa. Oprócz swojego działania leczniczego może również powodować działania niepożądane. Od czasu wprowadzenia acetylocysteiny do użytku klinicznego zgłaszano występowanie skutków ubocznych o różnym stopniu nasilenia.

Słowa kluczowe: N-acetylocysteina, zatrucie paracetamolem, właściwości mukolityczne, nefropatia pokontrastowa, autyzm, antyoksydant
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Pentraksyna 3 – możliwości zastosowania w neonatologii i pediatrii
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 247–250
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0045
STRESZCZENIE

Pentraksyna 3 (PTX3) jest wielofunkcyjnym białkiem ostrej fazy należącym do rodziny długich pentraksyn, którego synteza zachodzi w licznych komórkach organizmu pod wpływem czynników prozapalnych oraz lokalnie, w miejscu zapalenia. W warunkach fizjologii PTX3 jest magazynowana w ziarnistościach neutrofili, gdzie znajduje się stała pula glikoproteiny. Wzrost stężenia PTX3 w surowicy krwi obserwuje się już godzinę po zadziałaniu bodźca uszkadzającego. Ocena stężenia PTX3 w surowicy może służyć do diagnostyki zaburzeń płodności u kobiet, a także być wykorzystywana w patologii ciąży, u kobiet zagrożonych stanem przedrzucawkowym, cukrzycą ciężarnych, przedwczesnym odpłynięciem płynu owodniowego i porodem przedwczesnym. Funkcja biologiczna PTX3 nie jest do końca poznana, szczególnie w populacji noworodków i dzieci. Dotychczas nie opracowano wartości referencyjnych stężenia PTX3 u noworodków i dzieci. Białko to można wykorzystywać jako marker nadciśnienia płucnego u noworodków, a także do oceny stopnia niewydolności oddechowej wcześniaków. U starszych dzieci PTX3 jest przydatna w ocenie nasilenia choroby meningokokowej i posocznicy, a także w trakcie leczenia astmy dziecięcej. W literaturze można znaleźć prace, w których stężenie PTX3 we krwi istotnie koreluje z zaawansowaniem uszkodzenia nerek w przebiegu plamicy Schönleina–Henocha u dzieci, a pomiar stężenia tego białka w moczu służy do wykrywania destrukcji miąższu nerek po przebytym zapaleniu odmiedniczkowym.

Słowa kluczowe: pentraksyna 3, noworodek, białka ostrej fazy
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Podobny do czynnika martwicy nowotworów induktor apoptozy (TWEAK) w chorobach nerek – biomarker czy cel terapeutyczny?
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 251–256
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0046
STRESZCZENIE

Choroby nerek to istotny problem zdrowia publicznego, którego wzrost występowania obserwuje się na całym świecie. Ostatnio wykazano, że cząsteczki nadrodziny czynnika martwicy nowotworów (TNF) są aktywnie zaangażowane w patofizjologię nerek. Według aktualnych doniesień jedną z tych cząsteczek jest mający istotne implikacje kliniczne TWEAK – podobny do czynnika martwicy nowotworów induktor apoptozy. TWEAK to cytokina pełniąca ważne funkcje. Poprzez wiązanie z indukowanym czynnikiem wzrostu fibroblastów 14 (Fn14) – jego jedynym receptorem – TWEAK aktywuje różne procesy biologiczne, w tym wzrost, migrację lub śmierć komórek, angiogenezę i wytwarzanie cytokin prozapalnych. W zdrowych tkankach ekspresja TWEAK i Fn14 jest stosunkowo niska. Badania eksperymentalne potwierdziły istotną rolę aktywacji szlaku TWEAK/Fn14 w fizjologicznej naprawie i regeneracji tkanek, podczas gdy jego nadmierna aktywacja prowadzi do ich ostrego i/lub przewlekłego uszkodzenia. Produkcja TWEAK ma miejsce w różnych stanach zapalnych nerki, przy udziale komórek odpornościowych. W przypadku chorób zapalnych charakteryzujących się zwiększoną lokalną ekspresją TWEAK i cytokin zapalnych TWEAK wykazuje działanie apoptotyczne. W chorobach o podłożu nieimmunologicznym TWEAK pobudza zaś proliferację cewek nerkowych. Dualizm efektu działania TWEAK jest wieloczynnikowy. W zdrowych nerkach i eksperymentalnym przeroście kompensacyjnym po nefrektomii, w którym ekspresja cytokin zapalnych jest niska, TWEAK wykazywał działanie proliferacyjne. Dane uzyskane z badań eksperymentalnych i klinicznych mogą być przydatne do opracowania przyszłych strategii diagnostycznych i terapeutycznych ukierunkowanych na rolę TWEAK w uszkodzeniu nerek.

Słowa kluczowe: cytokiny, choroby nerek, TWEAK, włóknienie
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wpływ glikokortykosteroidów na skórę
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 257–260
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0047
STRESZCZENIE

Glikokortykosteroidy są lekami znajdującymi zastosowanie w leczeniu wielu chorób. Wykorzystuje się przede wszystkim ich działanie przeciwzapalne, immunosupresyjne i antyproliferacyjne. Są powszechnie stosowane w leczeniu chorób dermatologicznych. Znane są różne drogi podawania glikokortykosteroidów. W leczeniu chorób skóry często możliwe jest ich podawanie miejscowe. Należy zwrócić uwagę na to, że do wystąpienia powikłań może prowadzić nie tylko ogólnoustrojowe przyjmowanie tych leków, ale także aplikowanie ich na skórę. Do często opisywanych skórnych działań niepożądanych wynikających z glikokortykosteroidoterapii należą: zmiany w wyglądzie twarzy – zaokrąglenie jej kształtu, zaczerwienienie, rozwój rozstępów skórnych, trudności w gojeniu się ran oraz łatwe powstawanie wybroczyn. Trzeba pamiętać, że glikokortykosteroidy mają również wpływ na metabolizm, gospodarkę wodno-elektrolitową oraz na kości, w związku z czym mogą powodować wiele innych – poza dermatologicznymi – powikłań. Z tego względu terapię tymi lekami należy prowadzić z ostrożnością. Podstawowymi elementami leczenia, pozwalającymi zredukować ryzyko działań niepożądanych, są stosowanie najmniejszej skutecznej dawki leku oraz prowadzenie terapii przez jak najkrótszy czas.

Słowa kluczowe: glikokortykosteroidy, działanie przeciwzapalne, steroidoterapia, mediatory zapalne
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Azytromycyna – antybiotyk i nie tylko
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 261–267
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0048
STRESZCZENIE

Azytromycyna, należąca do podklasy azalidów, jest pochodną erytromycyny, uzyskaną przez wstawienie do pierścienia laktonowego atomu azotu podstawionego grupą metylową. W ten sposób osiągnięto lepszą stabilność w niskim pH soku żołądkowego, lepszą biodostępność i wydłużony okres półtrwania w stosunku do erytromycyny. Mechanizm przeciwbakteryjnego działania azytromycyny polega na hamowaniu syntezy białek komórki bakteryjnej poprzez wiązanie się z podjednostką 50S rybosomu i uniemożliwieniu translacji bakteryjnego mRNA oraz biosyntezy białek. Oprócz działania bakteriobójczego azytromycyna wykazuje również właściwości immunomodulujące, przeciwzapalne i przeciwwirusowe. Z tego względu jest stosowana w zaostrzeniach astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Jednak najważniejsze są jej skuteczność przeciwbakteryjna oraz wysokie bezpieczeństwo. W praktyce klinicznej można przedstawić kilka modelowych profili klinicznych pacjentów: dzieci z pozaszpitalnym zapaleniem płuc o etiologii Mycoplasma pneumoniae, z nawracającymi infekcjami dróg oddechowych i zaostrzeniami przewlekłych zapaleń, z ostrym zapaleniem oskrzeli o prawdopodobnej etiologii bakteryjnej, z anginą i uczuleniem na antybiotyki β-laktamowe, z krztuścem. Skuteczność azytromycyny udowodniono też w pierwotnych zakażeniach skóry i tkanek miękkich oraz róży. Jednak, co uzasadniają ostatnie doniesienia, azytromycyna może mieć również nietypowe zastosowania, np. w biegunce podróżnych, chorobie kociego pazura (bartoneloza – riketsjoza) czy mykobakteriozie (prątki niegruźlicze). Cechy dobrego antybiotyku to: odpowiednie spektrum działania, skuteczność, bezpieczeństwo, niski odsetek opornych bakterii, dobra biodostępność, łatwy do zapamiętania i zastosowania, praktyczny oraz prosty schemat dawkowania, a także optymalny koszt. Azytromycyna jest bliska spełnienia tych warunków.

Słowa kluczowe: azytromycyna, antybiotyk, działanie immunomodulacyjne, przeciwzapalne
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Czy możliwy jest konsensus zasad monitorowania rozwoju fizycznego dzieci?
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 268–274
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0049
STRESZCZENIE

Jedną z podstawowych metod oceny stanu zdrowia i dobrostanu dziecka jest systematyczna i długofalowa ocena antropometryczna. Nadal jednak panuje w jej zakresie dość duża dowolność praktyk i standardów, które mogą niekorzystnie wpłynąć na praktykę kliniczną, prowadząc m.in. do opóźnienia diagnozy u dzieci z zaburzeniami wzrastania, zespołami genetycznymi, metabolicznymi czy zaburzeniami karmienia. W pracy omówione zostały zasady wykonywania podstawowych pomiarów: długości i wysokości ciała, masy ciała, obwodów: głowy, klatki piersiowej i ramienia. Zwrócono również uwagę na konieczność stosowania profesjonalnego sprzętu antropometrycznego, bez którego wykonanie pomiarów jest niemożliwe. Odpowiednio przeprowadzone pomiary pozwalają bowiem na obliczenie wskaźników wagowo-wzrostowych, które definiują zaburzenia stanu odżywienia (nadwagę, otyłość i niedożywienie), a także stanowią podstawę specjalistycznej diagnostyki. W 2011 roku grupa ekspertów zarekomendowała dla dzieci do 5. roku życia standardy długości/wysokości ciała, masy ciała, obwodu głowy i wskaźnika masy ciała opracowane przez Światową Organizację Zdrowia. W 2013 roku zostały opublikowane i przyjęte jako obowiązujące ogólnopolskie wartości referencyjne masy i wysokości ciała oraz wskaźnika masy ciała dla dzieci od 3. do 6. roku życia (projekt OLA), stanowiące uzupełnienie wcześniej opracowanych siatek centylowych dla dzieci w wieku 7–18 lat (projekt OLAF). Zaproponowano przyjęcie jednolitych standardów pomiarów antropometrycznych oraz rozpoczęcie dyskusji nad przyjęciem wspólnych dla polskiego środowiska pediatrycznego siatek centylowych dla podstawowych pomiarów antropometrycznych.

Słowa kluczowe: wysokość ciała, masa ciała, siatki centylowe, dzieci
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Rozpowszechnienie, najczęstsze objawy i czynniki ryzyka choroby wysokogórskiej u dzieci
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 275–279
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0050
STRESZCZENIE

Turystyka dotycząca obszarów położonych na dużych wysokościach staje się coraz bardziej popularna. Góry zaczynają stanowić również coraz częstszy cel wycieczek szkolnych czy rodzinnych. Sugeruje to, że wzrastać będzie liczba dzieci zapadających na choroby charakterystyczne dla środowiska wysokogórskiego, w tym ostrą chorobę wysokogórską. Celem niniejszego przeglądu literatury było określenie epidemiologii tego schorzenia, jego najczęstszych objawów i czynników ryzyka u dzieci. Materiał do niniejszego przeglądu literatury stanowiły prace z ostatnich 5 lat znalezione przez dwóch niezależnych autorów przy użyciu baz publikacji PubMed, ResearchGate oraz Google Scholar. Do identyfikacji odpowiednich badań użyto kombinacji słów kluczowych: acute mountain sickness, altitude sickness, children (według Medical Subject Headings). Ostatecznie, po zastosowaniu kryteriów wyłączających, do analizy włączono 5 prac, które zostały ocenione pod względem wartości dowodów. Częstość występowania ostrej choroby wysokogórskiej u dzieci na wysokości poniżej 4000 m n.p.m. zawiera się w przedziale 30–45%. Nie obserwuje się różnic w odniesieniu do populacji osób dorosłych. Najczęstszymi objawami ostrej choroby wysokogórskiej u dzieci są bóle głowy, zaburzenia snu oraz zawroty głowy. Określenie czynników predysponujących do zachorowania na tę chorobę u dzieci wymaga dalszych badań. Ze względu na coraz intensywniejszą turystykę wysokogórską wśród dzieci zaleca się prowadzenie badań nad następstwami związanymi z przebytą ostrą chorobą wysokogórską.

Słowa kluczowe: pediatria, ostra choroba wysokogórska, choroba wysokościowa
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Ocena parametrów zmienności rytmu serca u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w podgrupach wyróżnionych pod względem wieku
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 280–284
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0051
STRESZCZENIE

Wiek jest jednym z głównych czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Zarówno starzenie się organizmu, jak i nadciśnienie tętnicze wiążą się z postępującą dysfunkcją autonomicznego układu nerwowego, co może być jednym z mechanizmów wzrostu ryzyka sercowo-naczyniowego. Celem pracy była ocena parametrów zmienności rytmu serca u chorych z nadciśnieniem tętniczym w podgrupach wyróżnionych pod względem wieku. U 139 chorych z nieleczonym nadciśnieniem tętniczym (średni wiek 45,2 ± 10,5 roku, mężczyźni – 69%) dokonano porównania parametrów zmienności rytmu serca w podgrupach wyróżnionych pod względem wieku: ≥45 lat (n = 72) i <45 lat (n = 67). Przeprowadzono analizę czasową parametrów zmienności rytmu serca w 24-godzinnym EKG metodą Holtera (SDNN, rMSSD, pNN50), odpowiednio dla całej doby, dnia i nocy, oraz analizę spektralną (LF, HF, TP, stosunek LF/HF). W grupie pacjentów ≥45 lat w porównaniu z osobami młodszymi zaobserwowano niższe wskaźniki SDNN, rMSSD, pNN50, TP, a także HF z okresu nocy. Uzyskane wyniki potwierdzają, że u chorych z nadciśnieniem tętniczym dojrzały wiek wiąże się z przesunięciem równowagi autonomicznej w kierunku aktywności współczulnej, co może się przekładać na dodatkowo wyższe ryzyko sercowo-naczyniowe.

Słowa kluczowe: starzenie się, zmienność rytmu serca, dysfunkcja układu autonomicznego
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Samoistne wyleczenie w niepowikłanym zapaleniu wyrostka robaczkowego
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 285–288
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0052
STRESZCZENIE

Wstęp: Historycznie ukształtowaną metodą leczenia ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jest leczenie chirurgiczne. W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie terapią zachowawczą przypadków niepowikłanych. Dzięki rozwojowi badań radiologicznych i laboratoryjnych istnieją lepsze możliwości identyfikacji i aktywnej obserwacji prostego zapalenia wyrostka robaczkowego. Cel: Celem pracy jest retrospektywna ocena skuteczności leczenia zachowawczego niepowikłanego ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego u dzieci, u których ustalono rozpoznanie na podstawie objawów klinicznych, badań laboratoryjnych i ultrasonograficznych. Materiał i metody: Diagnozę nieskomplikowanego ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego oparto na objawach klinicznych, wynikach badań laboratoryjnych i ultrasonograficznych. Jako jednoznaczne rozpoznanie zapalenia wyrostka robaczkowego przyjęto spełnienie co najmniej dwóch kryteriów klinicznych, jednego kryterium laboratoryjnego oraz dwóch kryteriów ultrasonograficznych. Ocenę retrospektywną przeprowadzono wśród 382 dzieci hospitalizowanych z powodu podejrzenia zapalenia wyrostka robaczkowego. W tej grupie zidentyfikowano grupę 66 dzieci, które spełniały kryteria ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego. Skuteczność postępowania zachowawczego oceniono u pacjentów, którzy spełniali wyżej wymienione kryteria. Wyniki: W okresie co najmniej roku 89,4% pacjentów (59/66) nie wymagało ponownej hospitalizacji z powodu nawrotu objawów zapalenia wyrostka robaczkowego. Ostatecznie u 92,4% pacjentów (61/66) objętych badaniem nie było konieczności wdrożenia leczenia chirurgicznego. Wniosek: Niepowikłane ostre zapalenie wyrostka robaczkowego należy początkowo leczyć zachowawczo, wykorzystując aktywną obserwację. Zdecydowana większość przypadków niepowikłanego zapalenia wyrostka robaczkowego może ustępować samoistnie.

Słowa kluczowe: ból brzucha, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, niepowikłane zapalenie wyrostka robaczkowego, leczenie zachowawcze
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wpływ opieki przedszkolnej i domowej na rozwój dziecka
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 289–294
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0053
STRESZCZENIE

Wstęp: Jedną z przyczyn ograniczenia interakcji rodzice–dzieci jest niewystarczająca ilość czasu, jaką aktywni zawodowo rodzice mogą przeznaczać swoim dzieciom. W związku z tym rodzice często decydują się na korzystanie z opieki przedszkolnej. Rozwój dzieci w wieku 3–72 miesięcy jest niezwykle istotny, ponieważ objętość mózgu osiąga wówczas 95% objętości mózgu dorosłego człowieka. Oznacza to, że stymulacja, jaką zapewniają dzieciom opiekunowie w tym okresie, odgrywa kluczową rolę. Celem pracy było określenie ewentualnych różnic w rozwoju dzieci korzystających z opieki w placówkach przedszkolnych w porównaniu z dziećmi objętymi opieką domową. Metody: Badanie zostało przeprowadzone w Surabai (Indonezja). Próbę badawczą podzielono na 2 grupy dzieci w wieku 3–72 miesięcy: dzieci z pierwszej grupy pozostawały pod opieką domową, a dzieci z drugiej grupy uczęszczały do przedszkola. Uczestników poddano ocenie rozwojowej według indonezyjskiego Kwestionariusza Przesiewowej Oceny Rozwoju. Ocenę przeprowadzono dwukrotnie. Druga ocena odbyła się po upływie 6 miesięcy od pierwszej analizy. Wyniki: Analizie poddano dane dotyczące łącznie 193 dzieci. U dzieci pozostających pod opieką domową w pierwszej ocenie stwierdzono znamiennie częstsze występowanie zaburzeń w sferze kontaktów społecznych (53,3% vs 38,8%). W drugiej ocenie odsetek ten wyniósł 44,4% w porównaniu z 38,8% w grupie dzieci korzystających z opieki przedszkolnej. Na przestrzeni 6 miesięcy pomiędzy kolejnymi ocenami odnotowano znamienny rozwój motoryki dużej oraz umiejętności językowych i komunikacyjnych. Wnioski: Podczas 6-miesięcznej ciągłej oceny nie stwierdzono znamiennych różnic pod względem rozwoju dzieci pozostających pod opieką domową i dzieci przebywających w placówkach przedszkolnych.

Słowa kluczowe: opieka nad dziećmi, rozwój dziecka, przedszkole, opieka domowa
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Nowa wieloukładowa choroba zapalna o możliwym związku z zakażeniem SARS-CoV-2 u 6-letniego chłopca
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 295–300
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0054
STRESZCZENIE

W grudniu 2019 roku w Chinach odnotowano przypadki zachorowań na nowego odzwierzęcego koronawirusa, które stopniowo przybrały postać pandemii. Początkowo sądzono, że zachorowania u dzieci mają łagodną postać. W kwietniu 2020 roku stwierdzono możliwy związek nowej wieloukładowej choroby zapalnej u dzieci z SARS-CoV-2. W maju Royal College of Paediatrics and Child Health opublikowało kryteria konieczne do rozpoznania nowej jednostki chorobowej. W pracy przedstawiono przypadek 6-letniego chłopca, u którego na podstawie danych z wywiadu, badania przedmiotowego, wykonanych badań laboratoryjnych i obrazowych oraz w odniesieniu do dostępnych publikacji autorki rozpoznały retrospektywnie wieloukładową chorobę zapalną o możliwym związku z zakażeniem SARS-CoV-2.

Słowa kluczowe: wieloukładowa choroba zapalna, COVID-19, populacja pediatryczna
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Ciężki przebieg atopowego zapalenia skóry u chłopca uczulonego na alergeny ziemniaka
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 301–305
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0055
STRESZCZENIE

Alergia pokarmowa jest istotnym problemem wśród populacji dziecięcej. Do produktów spożywczych, które najczęściej wywołują reakcje alergiczne, zaliczają się: mleko krowie, pszenica, orzechy ziemne, jajo kurze, ryby i owoce morza. Choroby związane z alergią pokarmową to między innymi atopowe zapalenie skóry, pokrzywka lub astma. Najcięższą postać reakcji alergicznej stanowi wstrząs anafilaktyczny. Podstawowym lekiem stosowanym w leczeniu anafilaksji jest adrenalina w dawce 0,01 mg/kg m.c. (maksymalnie 0,3–0,5 mg) podawana domięśniowo. Leczeniem z wyboru alergii pokarmowej jest dieta eliminacyjna. W przypadku objawów utrzymujących się mimo zastosowania interwencji żywieniowej należy rozszerzyć diagnostykę, wykorzystując punktowe testy skórne i/lub przeciwciała IgE swoiste. W pracy przedstawiono przypadek kliniczny 2,5-letniego chłopca z erytrodermią w przebiegu atopowego zapalenia skóry, skierowanego do Kliniki autorów z powodu braku poprawy w leczeniu ambulatoryjnym. W przebiegu hospitalizacji udało się ustalić, że przyczyną objawów u dziecka były alergeny ziemniaka.

Słowa kluczowe: atopowe zapalenie skóry, alergeny ziemniaka, alergia pokarmowa, erytrodermia, IgE
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Postać okołoporodowa hipofosfatazji
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 306–311
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0056
STRESZCZENIE

Hipofosfatazja, inaczej niedobór fosfatazy alkalicznej (hypophosphatasia), to rzadka wrodzona wada metaboliczna, charakteryzująca się wczesnymi zaburzeniami w budowie kości i zębów. Pierwsze doniesienia na temat jej występowania pojawiły się w latach 50. XX wieku. Hipofosfatazja występuje w Europie z częstością 1:300 000 urodzeń; obecnie brak jest danych na temat jej częstości w populacji polskiej. Główną przyczyną objawów klinicznych w tym schorzeniu jest nieprawidłowa budowa rejonu kodującego gen ALPL, który odpowiada za produkcję tkankowo niespecyficznej fosfatazy zasadowej. W efekcie dochodzi do znacznych niedoborów aktywności tego enzymu, a nawet do jego braku. Ze względu na heterogenny obraz hipofosfatazji opisano liczne postacie kliniczne tej choroby, o różnym mechanizmie dziedziczenia oraz rokowaniu, w tym również rzadko występujące i sporadycznie opisywane postacie okołoporodowe. Badania nad etiologią, diagnostyką oraz leczeniem różnych postaci klinicznych hipofosfatazji nadal trwają. W pracy przedstawiono opis przypadku okołoporodowej postaci hipofosfatazji, rozpoznanej w Klinice Neonatologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Jana Mikulicza-Radeckiego we Wrocławiu, ze szczególnym uwzględnieniem zastosowanego procesu diagnostyczno-leczniczego oraz podkreśleniem możliwych powikłań występujących u chorego dziecka na etapie pobytu na oddziale intensywnej terapii noworodków. Dokonano przeglądu literatury dotyczącej tej choroby w celu przedstawienia szerszego obrazu schorzenia należącego do grupy tzw. chorób rzadkich. Opisano obecne możliwości diagnostyki i leczenia hipofosfatazji, biorąc pod uwagę dane z najnowszych badań klinicznych, jak również koszty terapii jedynym dostępnym na rynku analogiem fosfatazy zasadowej – lekiem Strensiq.

Słowa kluczowe: hipofosfatazja, noworodek, diagnostyka, leczenie, choroby rzadkie
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Sepsa paciorkowcowa i zapalenie tkanek miękkich oczodołu jako powikłanie grypy u 4-letniej dziewczynki
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 312–315
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0057
STRESZCZENIE

Grypa może torować drogę zakażeniom bakteryjnym. W pracy przedstawiono przypadek rzadkiego powikłania grypy – zapalenia tkanek miękkich oczodołu, przebiegającego z zespołem paciorkowcowego wstrząsu toksycznego i wysypką szkarlatynową. Dotychczas zdrowa 4-letnia dziewczynka zgłosiła się z matką do lekarza z powodu ogólnego osłabienia, drażliwości i gorączki nieustępującej pomimo leczenia przeciwgorączkowego. Ze względu na dodatni wynik szybkiego testu grypowego przy ujemnym wyniku szybkiego testu paciorkowcowego zlecono oseltamiwir. Mimo leczenia stan ogólny chorej się pogorszył i dziewczynka została przyjęta do szpitala klinicznego, gdzie stwierdzono obrzęk powiek z wytrzeszczem prawego oka, zapalenie gardła, wybroczyny w zgięciach skórnych, malinowy język i złuszczającą się skórę ust. Badania obrazowe uwidoczniły cechy naciekania tkanek miękkich oczodołu oraz destrukcji przylegających części kostnych, wobec czego zastosowano empiryczną antybiotykoterapię o szerokim spektrum działania (cefotaksym i wankomycyna dożylnie) i drenaż zatok przynosowych, co nie przyniosło poprawy. Kolejnego dnia wystąpiły objawy wstrząsu toksycznego, zaburzenia świadomości oraz asymetryczne narastanie obrzęku oczu. Pacjentka została przeniesiona na oddział intensywnej terapii. Z posiewu krwi wyhodowano paciorkowca ropnego. Leczenie celowane (penicylina z klindamycyną dożylnie) przyniosło spektakularną poprawę. Opisany przypadek dowodzi, jak istotne są coroczne szczepienia przeciwko wirusowi grypy w grupie ryzyka, do jakiej należą dzieci w pierwszych 5 latach życia. Należy pamiętać, że zapalenie tkanek miękkich o etiologii Streptococcus pyogenes może być powikłaniem grypy, które w szybkim tempie może doprowadzić do zagrożenia życia chorego.

Słowa kluczowe: sepsa pacirokowcowa, szkarlatyna, zapalenie przedprzegrodowe
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Choroba kociego pazura u 14-letniej dziewczynki – opis przypadku
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 316–319
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0058
STRESZCZENIE

Choroba kociego pazura jest bakteryjną chorobą odzwierzęcą, wywoływaną najczęściej przez Bartonella henselae. W większości przypadków człowiek ulega zakażeniu po zadrapaniu przez młode koty. Choroba zwykle przebiega w postaci lokalnej limfadenopatii, samoistnie ustępującej w ciągu 8–12 tygodni. Sytuacja epidemiologiczna bartonelozy w Polsce jest zróżnicowana. Według ostatnich meldunków epidemiologicznych w 2008 roku zgłoszono 36 przypadków zachorowań, z których 75% wymagało hospitalizacji. Obraz choroby kociego pazura jest często niespecyficzny, co wymaga wykonania szerokiego panelu badań niezbędnych do wykluczenia innych chorób, którym może towarzyszyć miejscowa limfadenopatia. Choroba ma przeważnie przebieg łagodny i samoograniczający, jednak w niektórych przypadkach istnieje konieczność włączenia antybiotykoterapii. Opisywany przypadek pokazuje istotną rolę prawidłowo przeprowadzonego wywiadu medycznego, pozwalającego na trafne i szybkie ustalenie rozpoznania wstępnego.

Słowa kluczowe: choroba kociego pazura, Bartonella, zoonoza, limfadenopatia, choroba odzwierzęca
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wyprysk opryszczkowy u niemowlęcia – opis przypadku
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 320–324
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0059
STRESZCZENIE

Wyprysk opryszczkowy jest przewlekłą chorobą skóry przebiegającą z obecnością zmian skórnych o charakterze nadżerek i owrzodzeń. Schorzenie to występuje u dzieci, głównie młodszych. Przedstawiony w niniejszej pracy przypadek kliniczny ukazuje ciężki przebieg zakażenia wywołanego przez herpeswirus współistniejącego z atopowym zapaleniem skóry u 5-miesięcznego niemowlęcia. W trakcie badania u dziecka stwierdzono wysypkę w postaci pęcherzyków i krost obecnych na całym ciele, szczególnie zaznaczoną na skórze twarzy, głowy, szyi i klatki piersiowej. Wpływ infekcji na przebieg procesów alergicznych stanowi złożone i niejednoznaczne zagadnienie. Wykazano, że zakażenie może przyczynić się do rozwoju alergii i zaostrzyć przebieg już istniejącego zapalenia alergicznego. W ostatnich latach coraz więcej badań wskazuje na profilaktyczny wpływ infekcji na rozwój patologii alergicznej u dzieci, szczególnie w pierwszych latach życia.

Słowa kluczowe: wyprysk opryszczkowy, wirus opryszczki pospolitej, diagnostyka
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Aspiracja mnogich ciał obcych: opis przypadku
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 325–328
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0060
STRESZCZENIE

Ciało obce w drzewie tchawiczo-oskrzelowym jest stanem nagłym, który często występuje w pediatrycznej grupie wiekowej. Opóźnienie w rozpoznaniu i usunięciu ciała obcego może skutkować wysoką chorobowością i śmiertelnością. Przedstawiamy przypadek chłopca w wieku 1 roku i 6 miesięcy, u którego doszło do aspiracji kilku orzeszków ziemnych obustronnie do płuc. Przypadek zakończył się śmiercią dziecka z powodu powikłań sercowo-płucnych. Prezentowany opis przypadku ma na celu zwrócenie uwagi na konieczność zbierania dokładnego wywiadu od rodziców, śródoperacyjnego podejrzenia aspiracji więcej niż jednego ciała obcego oraz oceny warunków anatomicznych i wyboru instrumentacji umożliwiającej maksymalne skrócenie czasu zabiegu.

Słowa kluczowe: ciało obce, aspiracja, dziecko
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zakażenie pałeczką Burkholderia pseudomallei, rzadka manifestacja oczna – seria przypadków
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 329–333
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0061
STRESZCZENIE

Burkholderia pseudomallei jest Gram-ujemną bakterią beztlenową wywołującą melioidozę. W artykule przedstawiono serię trzech przypadków rzadkiej prezentacji ocznej zakażenia Burkholderia pseudomallei u pacjentów z dodatnim wynikiem badania serologicznego w kierunku melioidozy w malezyjskim stanie Pahang. Pierwszy przypadek dotyczył 32-letniego mężczyzny, u którego nagle doszło do pogorszenia widzenia w lewym oku, bez towarzyszących dolegliwości bólowych. Pacjent w wywiadzie podawał pływanie w rzece. W badaniu okulistycznym ujawniono ropień w obrębie naczyniówki wraz z odwarstwieniem dolnej części siatkówki. Drugi przypadek dotyczył 14-letniego chłopca z bezbolesnym pogorszeniem widzenia w lewym oku oraz obrzękiem ślinianki przyusznej w wywiadzie. Badanie dna oka wykazało obrzęk tarczy nerwu wzrokowego i ognisko w plamce w kształcie gwiazdy. Trzeci opisany przypadek dotyczył 10-letniego chłopca z ziarniniakiem w obrębie tarczy nerwu wzrokowego oka lewego i częściowym wysiękowym odwarstwieniem siatkówki oraz zapaleniem naczyń. We wszystkich opisanych przypadkach wdrożono antybiotykoterapię (ceftazydym) z dobrym skutkiem. U każdego pacjenta z podejrzeniem zakaźnego zapalenia błony naczyniowej oka należy zawsze brać pod uwagę wariant oczny melioidozy. Wysokie prawdopodobieństwo takiego zakażenia wymaga wczesnej i odpowiedniej terapii.

Słowa kluczowe: melioidoza, Burkholderia pseudomallei, manifestacja oczna
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Niezróżnicowany rak zatokowo-nosowy – rzadka przyczyna wytrzeszczu oczu u starszych osób
Pediatr Med Rodz 2020, 16 (3), p. 334–336
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0062
STRESZCZENIE

Niezróżnicowany rak zatokowo-nosowy to rzadki i niezwykle agresywny nowotwór przewodu zatokowo-nosowego. Charakteryzuje się szybkim i destrukcyjnym wzrostem. W niniejszej pracy przedstawiono przypadek 71-letniego mężczyzny pochodzenia malajskiego z utrzymującym się od miesiąca, postępującym wytrzeszczem lewego oka, któremu towarzyszyły lewostronne ograniczenie widzenia, okresowe podwójne widzenie oraz brak powonienia. Ostatecznie u pacjenta rozpoznano niezróżnicowanego raka zatokowo-nosowego. Po serii zabiegów radioterapii uzyskano poprawę stanu zdrowia chorego. Niniejszy opis przypadku wskazuje na konieczność uwzględnienia diagnozy niezróżnicowanego raka zatokowo-nosowego u osoby w podeszłym wieku, u której występują wytrzeszcz oczu oraz objawy nosowe.

Słowa kluczowe: wytrzeszcz oczu, niezróżnicowany rak zatokowo-nosowy
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)