Gruźlica u dzieci – od diagnostyki do chemioprofilaktyki i leczenia

1 Oddział Chorób Wewnętrznych, Pododdział Gastrologiczny, Szpital im. M. Pirogowa w Łodzi, Polska. Ordynator Oddziału: dr n. med. Grażyna Dąbrowska

2 Klinika Pneumonologii i Alergologii, I Katedra Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Polska. Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. Paweł Górski Adres do korespondencji: Prof. dr hab. n. med. Iwona Grzelewska-Rzymowska, Klinika Pneumonologii i Alergologii, I Katedra Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, ul. Kopcińskiego 22, 90-153 Łódź, tel.: +48 42 678 75 05, e-mail: rzym@binar.pl

Pediatr Med Rodz 2014, 10 (2), p. 111–127
DOI: 10.15557/PiMR.2014.0016
STRESZCZENIE

Choć gruźlica jest chorobą znaną ludzkości od stuleci, nadal stanowi duży problem społeczny i wyzwanie dla medycyny XXI wieku. Ocenia się, że co najmniej 30% światowej populacji jest zakażone prątkami gruźlicy. Choroba rocznie rozwija się u 9 milionów ludzi, w tym u 1 miliona dzieci poniżej 15. roku życia. Szczególnej uwagi wymaga gruźlica właśnie w populacji dziecięcej, gdyż zapadalność w tej grupie wiekowej jest miernikiem sytuacji epidemiologicznej gruźlicy na danym terenie. Rozpoznawanie gruźlicy u dzieci jest szczególnie trudne ze względu na jej skąpe i nieswoiste objawy, imitowanie innych jednostek chorobowych oraz zwiększającą się liczbę przypadków zakażenia prątkami bez objawów klinicznych, radiologicznych i mikrobiologicznych – tzw. gruźlicy latentnej. Utajone zakażenie prątkiem gruźlicy może w dogodnych warunkach ulec progresji w czynną postać choroby i dlatego autorzy zwracają uwagę na konieczność szybkiej diagnostyki zakażenia Mycobacterium tuberculosis, opisują służące temu metody (OT, IGRA), wskazania do włączenia chemioprofilaktyki i zasady jej prowadzenia u dzieci. Podkreślają konieczność przeprowadzania wnikliwego badania podmiotowego, przedmiotowego, analizy kontaktów z osobą prątkującą, badań obrazowych i mikrobiologicznych oraz znaczącą rolę lekarzy rodzinnych i pediatrów w tym procesie. Ze względu na narastające zjawisko oporności prątków na leki (według WHO ogólna liczba przypadków MDR-TB i XDR-TB na świecie wśród nowo zdiagnozowanych przypadków w 2012 roku wynosiła 450 tys.) poruszają problematykę gruźlicy wielolekoopornej, zasady prowadzenia leczenia oraz stosowane leki.

Słowa kluczowe: gruźlica u dzieci, gruźlica utajona, gruźlica wielolekooporna, testy IGRA, szczepienia BCG