2015, Vol 11, No 1
Astma według raportu GINA 2014
Pediatr Med rodz Vol 11 Numer 1, p. 10–29
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0001
STRESZCZENIE

Autorzy artykułu zaprezentowali trzy rozdziały z nowego raportu GINA 2014, opublikowanego w zmienionej wersji. W pierwszym rozdziale raportu zaproponowano nową definicję astmy, podano metody diagnozowania tej choroby i ogólne zasady jej leczenia. Definicja ta jest prostsza niż podana w raporcie z 2002 roku i powtarzana w następnych raportach. Według GINA 2014 dokładny wywiad oraz badanie przedmiotowe pacjenta prowadzą do prawidłowego rozpoznania, ale dodatkowe testy, takie jak badanie wskaźników wentylacji, test odwracalności obturacji i test nadreaktywności oskrzeli, są bardzo pomocne w diagnostyce astmy. Zgodnie z pierwszymi zaleceniami dotyczącymi astmy leczenie tej choroby powinno być adekwatne do stopnia ciężkości, określonego przez objawy kliniczne i wskaźniki wentylacji. Takie podejście nie odzwierciedla jednak odpowiedzi na terapię. Dlatego w raporcie GINA 2006 zaleca się zmiany w podejściu do astmy, sprowadzające się do ustalenia kontroli choroby oraz określenia astmy kontrolowanej, częściowo kontrolowanej i niekontrolowanej. W drugim rozdziale raportu z 2014 roku koncepcja ta została potwierdzona – podkreśla się tu, że głównym celem leczenia astmy jest osiągnięcie dobrej kontroli choroby. W trzecim rozdziale poruszono problemy związane z leczeniem astmy. Określenie stopnia kontroli tego schorzenia jest podstawą wyboru i modyfikacji farmakoterapii. Raport GINA 2014 potwierdza podział leków przeciwastmatycznych na dwie grupy, tj. leki kontrolujące i leki znoszące duszność, oraz procesu leczenia na pięć stopni.

Słowa kluczowe: astma, raport GINA, definicja astmy, fenotypy astmy, leczenie astmy
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Przewlekła choroba nerek w populacjach nieuprzywilejowanych
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 31–37
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0002
STRESZCZENIE

Ze wszystkich rodzajów nierówności ta związana ze zdrowiem jest najbardziej szokująca i nieludzka.

Dr Martin Luther King, Jr

Słowa kluczowe:
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Diagnostyka i leczenie raka stercza u mężczyzn w podeszłym wieku
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 39–47
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0003
STRESZCZENIE

Rak stercza jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u mężczyzn w podeszłym wieku w Europie. Częstość jego występowania w męskiej populacji europejskiej rośnie. Wiąże się to ze zwiększeniem nakładów finansowych na leczenie tej choroby. Biologia raka stercza wskazuje, że należy on do grupy niehomogennych raków – cechujących się zarówno małą złośliwością oraz istotnością kliniczną, jak i wysoką złośliwością oraz istotnym wpływem na jakość i długość życia. W ostatnich latach przeprowadzono wiele badań i metaanaliz mających na celu dostosowanie diagnostyki oraz leczenia raka stercza do wieku i chorób współistniejących. Badania te wskazują, że nie wszyscy chorzy z rozpoznanym rakiem stercza powinni być poddawani radykalnej terapii. W niektórych grupach pacjentów powikłania leczenia mogą przewyższać potencjalne korzyści, prowadzić do utraty jakości życia, a nawet skracać przewidywaną jego długość, z uwagi na działania niepożądane. Szczególnie istotny jest indywidualny dobór terapii dla chorych w wieku podeszłym z licznymi obciążeniami dodatkowymi. Wobec powyższego opracowano i oceniono w praktyce klinicznej kwestionariusze GISR oraz G8, mające na celu ewaluację stanu zdrowia chorego, a także dobranie odpowiedniej metody leczenia. W poniższym opracowaniu zaprezentowano wyniki wymienionych wyżej badań oraz zalecanych schematów postępowania. Pracę tę przygotowano, opierając się na edycji EAU Guidelines z 2014 roku.

Słowa kluczowe: rak stercza, leczenie po 70. roku życia, diagnostyka po 70. roku życia, CISR-G, Geriatric 8
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zakrzepica w chorobie nowotworowej
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 48–67
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0004
STRESZCZENIE

Nowotwory złośliwe należą do najsilniejszych czynników ryzyka rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Skale oceny prawdopodobieństwa zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej, którymi się posługujemy w codziennej praktyce, nie zostały dotychczas zwalidowane u pacjentów z chorobą nowotworową, dlatego należy z nich korzystać z dużą ostrożnością. Profilaktykę przeciwzakrzepową powinno się zastosować każdorazowo w przypadku osób poddawanych zabiegom chirurgicznym oraz u większości leczonych zachowawczo, co wynika z odpowiednich skal oceny ryzyka zakrzepicy u tych chorych. Metodę profilaktyki należy dobierać indywidualnie w zależności od charakterystyki pacjenta oraz istnienia przeciwwskazań do zastosowania danych metod, mając na względzie ich dostępność, koszty oraz możliwości monitorowania efektu przeciwkrzepliwego. Leczenie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów z chorobą nowotworową różni się od leczenia pacjentów bez współistniejącego nowotworu. Różnice te odnoszą się zarówno do rodzaju leczenia (wybór leku przeciwkrzepliwego, jego dawkowanie), jak i czasu trwania terapii. Heparyna drobnocząsteczkowa jest preferowaną formą leczenia wstępnego, a także długoterminowego, które powinno trwać co najmniej 6 miesięcy. Onkolodzy wraz z pozostałym personelem służby zdrowia pracującym w teamach onkologicznych powinni każdorazowo upewnić się, że pacjent posiada przynajmniej minimum wiedzy o objawach umożliwiających wczesne wykrycie zakrzepicy. Dobra komunikacja z pacjentem zdecydowanie ułatwia prowadzenie skutecznej profilaktyki i leczenia.

Słowa kluczowe: żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, choroba nowotworowa, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zakażenie Helicobacter pylori. Diagnostyka i leczenie
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 68–74
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0005
STRESZCZENIE

Zakażenie Helicobacter pylori jest powszechne. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zainfekowanych tą bakterią jest około 70% ludzi w krajach rozwijających się i około 30% w krajach rozwiniętych. Zakażenie szerzy się przez kontakty międzyludzkie. Dochodzi do niego na drodze: oralno-oralnej, gastro-oralnej oraz fekalno-oralnej. W 80–90% przypadków infekcja H. pylori ma charakter bezobjawowy. W diagnostyce zakażenia tym drobnoustrojem stosuje się metody inwazyjne i nieinwazyjne. Wybór metody uwarunkowany jest aktualną sytuacją kliniczną oraz koniecznością wykonania badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego. Wobec znacznego rozpowszechnienia i dużej częstości rozpoznawania zakażenia H. pylori testy na obecność tej bakterii należy wykonywać tylko w sytuacji, gdy planowane jest włączenie odpowiedniego schematu leczenia eradykacyjnego. Zgodnie z wytycznymi Grupy Roboczej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii w leczeniu eradykacyjnym stosuje się schematy wielolekowe uwzględniające inhibitory pompy protonowej, antybiotyki i cytrynian bizmutu. Wszystkie wymienione leki powinny być stosowane przez okres 10–14 dni. Z uwagi na narastającą w Polsce oporność na klarytromycynę antybiotyk ten nie powinien być wykorzystywany w leczeniu pierwszego wyboru. Optymalną ocenę skuteczności terapii przeciwbakteryjnej przeprowadza się na podstawie testu oddechowego, lecz z powodu ceny i dość trudnej dostępności nie jest to podstawowe narzędzie diagnostyczne. Z kolei dostępne dość szeroko i niezbyt drogie testy serologiczne nie nadają się do oceny skuteczności eradykacji. Na uwagę zasługuje więc oznaczanie antygenu H. pylori w kale, będące niezbyt drogim badaniem, dostępnym, charakteryzującym się wysoką czułością i swoistością, sięgającymi 90%.

Słowa kluczowe: Helicobacter pylori, zakażenie, diagnostyka, eradykacja, skuteczność leczenia
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Babeszjoza człowieka – mało znana choroba odkleszczowa
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 75–82
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0006
STRESZCZENIE

Babeszjoza to choroba zakaźna wywoływana przez pasożyty z gatunku Babesia, przenoszona przez kleszcze. Przypadki babeszjozy potransfuzyjnej lub transmisja przezłożyskowa z matki na dziecko są o wiele rzadsze. Najwięcej przypadków tej choroby u człowieka występuje na terenie Stanów Zjednoczonych, pojedyncze odnotowano w krajach europejskich, w tym także w Polsce. Jej cechą charakterystyczną jest niedokrwistość w wyniku hemolizy erytrocytów, w ciężkich przypadkach prowadząca do niewydolności wielonarządowej i śmierci, szczególnie u chorych z osłabionym układem odpornościowym. U osób immunokompetentnych babeszjoza przebiega bezobjawowo lub pod postacią łagodnej infekcji z gorączką, bólami kostno-stawowymi i erytrocyturią. Diagnostykę w kierunku babeszjozy powinno się rozważyć u pacjentów z objawami grypopodobnymi zamieszkujących albo przebywających czasowo na terenach endemicznych oraz u osób, u których zdiagnozowano inną chorobę przenoszoną przez kleszcze. Ostateczne rozpoznanie ustala się na podstawie wyniku cienkiego rozmazu krwi barwionego metodą Wrighta lub Giemsy, oglądanego pod olejkiem immersyjnym, bądź amplifikacji materiału genetycznego Babesia metodą PCR. Podawanie atowakwonu i azytromycyny albo chininy i klindamycyny zazwyczaj pozwala na pełne wyleczenie oraz zapobiega rozwojowi powikłań. W ciężkich postaciach babeszjozy stosuje się także transfuzje wymienne krwi. U pacjentów z łagodną lub bezobjawową postacią babeszjozy często dochodzi do zwalczenia infekcji przez układ odpornościowy chorego bez konieczności stosowania antybiotykoterapii. Działania profilaktyczne obejmują przede wszystkim ochronę przed kleszczami, które stanowią jedyne źródło zakażenia.

Słowa kluczowe: babeszjoza człowieka, choroby przenoszone przez kleszcze, niedokrwistość hemolityczna, erytrocyturia, niewydolność wielonarządowa
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Terapia zaburzeń lękowych – problem wyboru leku w praktyce lekarza podstawowej opieki zdrowotnej
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 85–94
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0007
STRESZCZENIE

Zaburzenia lękowe są najczęściej występującymi zaburzeniami psychicznymi. Znaczna większość chorych z tego typu problemami jest leczona przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. W praktyce najbardziej dostępną formą leczenia na tym poziomie opieki medycznej jest farmakoterapia. Najczęściej wybierane leki należą do grupy benzodiazepin. Anksjolityki benzodiazepinowe mają powszechnie znane zalety – są skuteczne przez krótki okres oraz bardzo dobrze tolerowane. Nieco mniejszą uwagę poświęca się ich poważnym wadom. Do wad tych należą przede wszystkim: skłonność do wywoływania uzależnienia, często połączona z koniecznością zwiększania dawki leku w celu uzyskania porównywalnego efektu, niekorzystny wpływ na funkcje poznawcze oraz ryzyko istotnego zwiększenia dawki leku po odstawieniu benzodiazepiny (objawy z odbicia). W artykule omówiono wady i zalety benzodiazepin oraz korzyści związane ze stosowaniem niedocenianego i skutecznego anksjolityku, jakim jest hydroksyzyna. Wyniki badań kontrolowanych wskazują na skuteczność tego leku w terapii zaburzenia lękowego uogólnionego. Hydroksyzyna może być również skutecznie stosowana podczas odstawiania benzodiazepin. Lek nie ma właściwości uzależniających, a jego podawanie nie powoduje zaburzeń funkcji poznawczych. Podstawową formą leczenia zaburzeń lękowych pozostaje psychoterapia, jednak jej stosowanie w warunkach codziennej praktyki medycznej jest często bardzo trudne. W przypadku prowadzenia farmakoterapii lęku stosowanie hydroksyzyny jest wyjściem bezpieczniejszym niż stosowanie benzodiazepin, często równie skutecznym. Istotne działanie przeciwlękowe wywierają także inne leki, nieomawiane szerzej w tym artykule, takie jak leki przeciwdepresyjne z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, buspiron, pregabalina i inne.

Słowa kluczowe: farmakoterapia lęku, benzodiazepiny, hydroksyzyna
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Czy dzieci, które chrapią, mają wyższe ciśnienie tętnicze od rówieśników?
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 95–103
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0008
STRESZCZENIE

Wprowadzenie: Zaburzenia oddychania podczas snu u osób dorosłych wpływają niekorzystnie na układ krążenia, m.in. sprzyjają rozwojowi nadciśnienia. Wiele danych z literatury potwierdza tezę, że zespół zaburzeń oddychania w trakcie snu może zwiększać ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego również w wieku dziecięcym. Celem przedstawionej pracy było określenie wysokości ciśnienia tętniczego u dzieci z przerostem układu limfatycznego nosogardła i zaburzeniami oddychania w czasie snu pod postacią chrapania lub bezdechów. Materiał i metody: Badaniem objęto 51 dzieci (17 dziewcząt i 34 chłopców). Analizie poddano wyniki pomiarów antropometrycznych (wysokość i masa ciała, wskaźnik masy ciała, obwód talii i bioder) oraz ciśnienia tętniczego. Stopień zaburzeń oddychania oceniono za pomocą ankiety zbieranej z rodzicami dzieci. Uzyskane wyniki odniesiono do norm uzyskanych w polskim badaniu populacyjnym (OLAF). Wyniki: Z pomiarów antropometrycznych wynika, że dzieci z badanej grupy mają wymiary ciała porównywalne z ogólną populacją dziecięcą. Ciśnienie tętnicze tych dzieci również jest prawidłowe, ale u chłopców nieco wyższe (z uwzględnieniem Z-score) niż u dziewczynek. Wnioski: Biorąc pod uwagę uzyskane w badaniu rezultaty, nie można potwierdzić hipotezy, że dzieci chrapiące z powodu przerostu tkanki limfatycznej, kwalifikowane do leczenia operacyjnego, mają nieprawidłowe wartości ciśnienia tętniczego w odniesieniu do populacji dzieci polskich. Zaobserwowano natomiast, że chrapanie wywiera większy wpływ na wysokość ciśnienia u chłopców.

Słowa kluczowe: dzieci, chrapanie, zaburzenia oddychania, nadciśnienie
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Antyarytmiczny efekt terapeutyczny wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 zastosowanych w leczeniu arytmii komorowej u 15-letniej pływaczki – opis przypadku
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 105–111
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0009
STRESZCZENIE

Komorowe pobudzenia przedwczesne są częstą arytmią serca zarówno w populacji ogólnej, jak i u sportowców. Arytmie te cechują się heterogenną etiologią i różnym znaczeniem klinicznym. Mogą być objawem strukturalnej choroby serca (np. zapalenia mięśnia sercowego, kardiomiopatii, niedokrwienia mięśnia sercowego, wady serca), genetycznie uwarunkowanych dysfunkcji kanałów jonowych, ale także zaburzeń elektrolitowych czy działań niepożądanych niektórych leków. U części pacjentów nie udaje się jednak zidentyfikować ich przyczyny. Pobudzenia przedwczesne pochodzenia komorowego u osób z chorobą serca mogą stanowić mechanizm spustowy dla zagrażających życiu arytmii, zwłaszcza w czasie aktywności fizycznej. W leczeniu komorowych zaburzeń rytmu znalazły zastosowanie leki antyarytmiczne o różnym mechanizmie działania, przede wszystkim blokujące receptory β-adrenergiczne, a w niektórych przypadkach także metody inwazyjne, takie jak ablacja ogniska arytmogennego. Skuteczne mogą być też niektóre suplementy diety, szczególnie wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3. Jak wynika z badań epidemiologicznych, randomizowanych badań klinicznych oraz eksperymentalnych, wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 wykazują antyarytmiczne właściwości poprzez bezpośredni wpływ na procesy elektrofizjologiczne kardiomiocytów – zarówno przedsionków, jak i komór serca. Zaobserwowano, że wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 powodują m.in. hamowanie niektórych prądów jonowych (sodowych, wapniowych typu L, potasowych), zwiększenie napięcia układu przywspółczulnego i zmniejszenie wrażliwości receptorów β-adrenergicznych. Niniejsza praca prezentuje przypadek 15-letniej pływaczki z rozpoznaną idiopatyczną arytmią komorową skutecznie leczoną wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-3.

Słowa kluczowe: przedwczesne pobudzenia komorowe, terapia antyarytmiczna, wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, sportowcy
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Stwardnienie boczne zanikowe – choroba neuronu ruchowego. Prezentacja przypadku
Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 112–118
DOI: 10.15557/PiMR.2015.0010
STRESZCZENIE

Stwardnienie boczne zanikowe, znane jako choroba Charcota, dotyczy uszkodzenia neuronów ruchowych; jest to postępujące neurodegeneracyjne schorzenie powodujące patologiczne osłabienie mięśni, porażenia i niewydolność oddechową. Etiologia choroby oraz patogeneza wciąż pozostają nieznane. Większość chorych przeżywa tylko od 2 do 5 lat od momentu rozpoznania. Do tej pory nie ma skutecznej terapii. W pracy przedstawiono wyniki leczenia pacjentki z postępującą postacią stwardnienia bocznego zanikowego. Do oceny posłużono się skalą Functional Rating Scale, w której chora uzyskała 21 punktów. Zaniki mięśniowe oraz przykurcze były znacznie nasilone. W badaniu elektromiograficznym odnotowano zmiany unerwienia w ocenianych mięśniach. Wzrastająca liczba chorych wymaga wielokierunkowego działania, odnoszącego się do problemów fizycznych, emocjonalnych oraz potrzeb żywieniowych. Stwardnienie boczne zanikowe to choroba nieuleczalna, możliwe jest jednak łagodzenie jej objawów poprzez systematyczne prowadzenie rehabilitacji ruchowej.

Słowa kluczowe: SLA, stwardnienie boczne zanikowe, fascykulacje, choroba neuronu ruchowego
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)