Stan odżywienia i wybrane czynniki ryzyka miażdżycy u młodych osób dorosłych a ich masa urodzeniowa
1 Oddział Kliniczny Pediatrii Katedry Pediatrii w Bytomiu, Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Bytom, Polska. Kierownik Oddziału i Katedry: prof. dr hab. n. med. Anna Obuchowicz
2 Katedra Pielęgniarstwa, Zakład Promocji Zdrowia i Pielęgniarstwa Środowiskowego, Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach, Śląski Uniwersytetu Medyczny w Katowicach, Katowice, Polska. Kierownik Zakładu: dr hab. n. med. Tomasz Irzyniec
3 Katedra i Klinika Rehabilitacji Medycznej, Wydział Nauk o Zdrowiu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Katowice, Polska. Kierownik Katedry i Kliniki: dr hab. n. med. Jacek Durmała
Adres do korespondencji: Lek. Beata Kaźmierczak-Pilch, Oddział Kliniczny Pediatrii Katedry Pediatrii, Szpital Specjalistyczny nr 2, ul. Batorego 15, 41-902 Bytom, tel.: +48 32 786 14 98, e-mail: pedbyt@sum.edu.pl
Pediatr Med Rodz 2018, 14 (3), p. 293–300
DOI: 10.15557/PiMR.2018.0033
STRESZCZENIE

Hipoteza Barkera, dotycząca „oszczędnego fenotypu”, sugeruje istnienie związku między małą urodzeniową masą ciała a rozwojem otyłości, cukrzycy typu 2 i miażdżycy w przyszłości. Cel pracy: Ocena stanu odżywienia i częstości występowania wybranych czynników zagrożenia miażdżycą u osób w trzeciej dekadzie życia, w odniesieniu do ich masy urodzeniowej i terminu porodu. Materiał i metody: 119 osób w wieku 19–29 lat podzielono na grupy: urodzonych przedwcześnie (grupa I – 38 osób), urodzonych o czasie, z małą masą ciała (grupa II – 39 osób) i urodzonych o czasie, z prawidłową masą ciała (grupa K – 42 osoby) oraz na grupy urodzonych z masą ciała <10. i ≥10. centyla w stosunku do wieku ciążowego. Przeanalizowano dane demograficzno-społeczne dotyczące zachowań zdrowotnych, stanu zdrowia badanych oraz ich rodziców. Dokonano pomiarów masy i wysokości ciała, obwodów talii i bioder, wysokości ciśnienia tętniczego oraz – metodą impedancji bioelektrycznej – składu masy ciała. Oznaczono stężenia glukozy, cholesterolu i triglicerydów metodą testów paskowych. Wyniki: W grupie I, w porównaniu z pozostałymi grupami, stwierdzono istotnie wyższe średnie stężenie cholesterolu i znamiennie częstsze występowanie podwyższonych stężeń cholesterolu oraz nieznamiennie częstsze występowanie otyłości, w tym brzusznej. W grupie II odnotowano nieznamiennie częstsze występowanie otyłości brzusznej i zwiększonego odsetka tkanki tłuszczowej w porównaniu z grupą kontrolną oraz znamiennie najrzadsze występowanie hipercholesterolemii. Zaobserwowano dodatnią korelację wartości wskaźnika masy ciała urodzonych przedwcześnie i wskaźnika masy ciała ich matek. Wśród zespołu zmiennych niezależnych wpływających na liczbę czynników ryzyka miażdżycy potwierdzono istotne znaczenie urodzenia się przedwcześnie, wieku oraz nadmiernego stanu odżywienia rodziców. Wnioski: 1) Urodzenie się przedwczesne zwiększa ryzyko wystąpienia podwyższonych stężeń cholesterolu we krwi w trzeciej dekadzie życia. 2) Urodzenie się przedwczesne lub z hipotrofią wewnątrzmaciczną nie zwiększa ryzyka wystąpienia otyłości w trzeciej dekadzie życia. 3) Na liczbę czynników ryzyka miażdżycy pojawiających się u osób w trzeciej dekadzie życia wpływają przedwczesne urodzenie się, wzrastający wiek oraz nadmierny stan odżywienia rodziców.

Słowa kluczowe: masa urodzeniowa, termin porodu, czynniki ryzyka miażdżycy, młodzi dorośli